آرام حسنزاد – کارشناس ارشد روابط بین الملل
در حالی که کمتر از یک هفته به انتخابات سرنوشت ساز 14 ماه مه در ترکیه باقی مانده است، طیف گسترده ای از گمانه زنی ها در مورد اینکه آیا رجب طیب اردوغان و شرکای ائتلاف او قادر به ادامه حیات بر سریر قدرت خواهند بود یا خیر، وجود دارد. شرکت های نظرسنجی عمومی ارقام متضادی در مورد نتایج احتمالی انتخابات نشان می دهند.
رقابت اصلی انتخابات بین رئیس جمهور فعلی و کمال قلیچداراوغلو، رهبر ائتلاف احزاب مخالف خواهد بود. اگرچه قلیچداراوغلو در نظر سنجی ها با اختلاف کمی جلوتر از اردوغان است اما به نظر می رسد که رقابت فشرده ای در جریان است. با این حال، عوامل پیچیده دیگری نیز وجود دارد که بر نتایج انتخابات تاثیر گذار خواهند بود و نباید از تاثیر حضور دو نامزد دیگر ریاست جمهوری یعنی محرم اینجه و سینان اوگان، بر نتایج انتخابات چشم پوشی کنیم. به احتمال زیاد هیچ یک از این دو نامزد بیش از 5 یا 6 درصد آرا را کسب نخواهند کرد.
دلیل اینکه این اینجه و اوگان نامزد ریاست جمهوری شدند این بود که: در صورت بی نتیجه ماندن دور اول انتخابات، قبل از دور دوم انتخابات با اردوغان یا قلیچداراوغلو درباره امتیازات سیاسی مذاکره کنند و آرای طرفداران خود را به یکی از دو نامزد اصلی( اردوغان یا قلیچداراوغلو) انتخابات بکشانند و بتوانند کلاهی از نمد انتخابات برای خود ببافند.
همچنین بین نگرش اینجه و اوگان تفاوت وجود دارد. اینجه علناً اعلام کرده که مخالف اردوغان است، اما این بمعنای حمایت از قلیچدار اوغلو نیست. انتظار می رود اوگان نیمی از آرای خود را از طرفداران اردوغان و نیمی دیگر را از مخالفان بگیرد. با نزدیک شدن به روز انتخابات، رای دهندگان ممکن است انتخاب های خود را با دقت بیشتری ارزیابی کنند، بنابراین حمایت مردم از اینجه ممکن است به 3 یا 4 درصد و اوگان به 1.5 یا 2 درصد در انتخابات کاهش یابد چون این دو نامزد در خارج از گود اصلی انتخابات قرار دارند.
حمایت از قلیچداراوغلو در نظر سنجی ها هرگز از 53 درصد فراتر نرفته است که نشان دهنده ی آستانهای بحرانی است زیرا که رقابت بسیار تنگاتنگ است، اردوغان ممکن است از همه پتانسیل های دولت استفاده کند تا در دور دوم رای گیری، جریان انتخابات را به نفع خود برگرداند.
معادله وقتی پیچیده تر می شود که رای دهندگان رای خود را در دو صندوق جداگانه می اندازند؛ یکی برای انتخاب رئیس جمهور و دیگری برای انتخاب اعضای پارلمان. برای ریاست جمهوری، 50 درصد آرا به علاوه یک کافی است. این در حالی است که پارلمان متشکل از اعضای احزاب مختلف سیاسی خواهد بود که این مورد؛ وضعیت را در مورد اینکه چگونه احزاب در مجلس حضور خواهند داشت، پیچیده تر می کند زیرا ائتلاف ها ممکن است توسط احزاب مستقل یا توسط گروه هایی از اعضای شخصی و غیر دولتی احزاب مختلف تشکیل شوند.
چنین توزیعی از اعضای جدید پارلمان در بلند مدت ممکن است به ترویج فرهنگ سازش در میان احزاب سیاسی کمک کند اما در کوتاه مدت، تنوع در صفوف احزاب اپوزیسیون ممکن است به انسجام آنها آسیب برساند، زیرا اردوغان بسیار مشتاق است تا احزاب اپوزیسیون را از هم جدا کند و پراکنده سازد و برخی از جناح های آنها را متقاعد کند تا به صفوف او بپیوندند. یکی از ویژگیهای انتخابات آتی این است که تقریباً همه احزاب مخالف توانستند بر سر یک زمینه مشترک که شامل خلاص شدن از ائتلاف دولتی فعلی و اردوغان است، به توافق برسند.
مشاهدات مهم دیگر این است که اردوغان درون حزب خود یک وحدت منسجم ایجاد کرده است. اما نمی دانیم که آیا ائتلاف شش حزبی که اپوزیسیون را تشکیل می دهد، به اضافه حمایتی که حزب دموکراتیک خلق ها طرفدار کردها یا HDP، می تواند در صورت به قدرت رسیدن، همبستگی لازم را نشان دهد یا خیر. آیا آنها در نهایت برای سهم خود از امتیازات سیاسی به مبارزه سیاسی متوسل می شوند؟ حزب خوب(IYI Parti) مرال آکشنر در اوایل ماه مارس برای مدت کوتاهی از ائتلاف شش حزبی کناره گرفت که منجر به تشویش اذهان عمومی نسبت به اپوزیسیون شد.
در مورد احزاب منشعب مانند حزب آینده احمد داود اوغلو( نخست وزیر سابق) یا حزب دموکراسی و پیشرفت علی باباجان(معاون نخست وزیر سابق)، حمایت آنها از قلیچداراوغلو ممکن است به ترتیب از 2 درصد و 3.7 درصد فراتر نرود. این دو حزب تلاش خود را بر استانبول متمرکز کرده اند با این حال همچنان شانس کمی در حوزه های انتخابیه شهری مانند استانبول، آنکارا یا ازمیر دارند. آنها همچنین ممکن است تلاش های خود را بر حوزه های کوچک استانی متمرکز کنند، جایی که می توانند یک نامزد برجسته را شناسایی کنند و تمام تلاش خود را برای انتخاب او بسیج کنند.
به نظر می رسد که ائتلاف اپوزیسیون شش حزبی نمی تواند استراتژی مشترکی که تضمین کننده شکست حزب حاکم AKP باشد، در پیش گیرد. حزب عدالت و توسعه در روزهای منتهی به انتخابات تصمیم گرفت تا با حزب آرمان آزاد، معروف به هوداپار HUDAPAR، که در جنوب شرقی ترکیه و در بین کردها در دهه های 80 و 90 ترورهای وحشیانه انجام داد، وارد عمل شود.
حزب عدالت و توسعه چندین سال پیش با هوداپار HUDAPAR در مناقشه و جنگ بود. همکاری امروز اردوغان با آن حزب بر همکاری بین حزب عدالت و توسعه و حزب راست افراطی جنبش ملی گرایی سایه افکنده است، حزبی که تصمیم گرفت در لیستی مشابه با این حزب آلوده حزب الله شرکت نکند، بنابراین همکاری هوداپار و اردوغان به مشهودترین عامل اختلاف حزب حرکت ملی باغچلی با حزب عدالت و توسعه تبدیل شده است.
حزب HDP طرفدار کردها همچنان بعنوان تعیین کننده نهایی رییس جمهور آیندهی ترکیه است، اما اینکه آیا حمایت این حزب برای نجات مخالفان از شکست؛ کافی خواهد بود یا خیر، سوالی است که همچنان در هاله ای از ابهام مانده است.
