دریاچه ارومیه (چیچست) در حال احتضار
نبی الله الهیاری تکانتپهای
آدم هاکه بر ساحل نشسته شادو خندانید دریا می سپارد جان! او میزند فریاد؛ او میکند ضَجِّه، امید کمک دارد، آیا کسی دست می ساید؟ تا دری بگشاید؟
در ژرفای وجودم ناله ای است که خوش ندارد جامه واژگان برتن کند، نوحه ای که در عمق دلم جای گرفته نمیخواهد بغضی که راه نفس را بسته بگشاید و ناخن گریه ای که گلویم را می خراشد کنار زند.
من مرثیه خوان چیچست مرده خویشم چگونه باز گویم؟ از انعکاس ناله هایم در فضا، هراسانم، برای که باز گویم.؟ که در ساحل نشسته اند وخندانند.!! در حالیکه چیچست میسپارد جان! دریا خشکیده دیگر درخشش ستارگان وماه را درشب وانوار رمیده خورشید را در بامدادان از خود به جهان منعکس نمیکند. دریا دیگر در شفق وافق چشم خونپالای غروب را نمیبیند ودر خلوت نیمه شب های روشن با ماه هم آغوش نمیشودو در عصمت ملکوتی سپیده طلوع خورشید رابه جهان منعکس نمیکند.
براستی دریای چیچست می میرد؟! ۶۰ رود خانه ای که از دل کوهستانهای برف آلود به دعوت گرم آفتاب میجوشیدند و از کمرگاه کوهها می خروشیدند وبر سینه دشتها می تاختند واز تنگه سنگی کوهستانها می گریختند تادرآغوش مادر مهربان خویش دریای چیچست آرام گیرند.کو؟!
دریای چیچست که در بستر عمیقش به آسودگی دامن کشیده بود و همیشه از ساحل خویش چند گامی به استقبال آمده و۲۹ رود دائمی و۳۱ رود فصلی را به آغوش می گر فت وپیشانی نوازش خواه همه را بوسه می زد وبه مهربانی وقدردانی به درون خود می پذیرفت ودر وسعتی به مساحت ۵۱۸۰۱ کیلومترمربع همگی آرام می گرفتند وآنگاه صائقه ها در می گرفت و تندرهادر فراز دریا فریاد شوق وشگفتی بر می کشیدند و باران ها باریدن می گرفت و گیاهان می روئیدند ودرختان سر بر شانه های هم بر می خاستند و با قامت سبز وبلند خویش بر همه صحراها ودشتهای بی آب و علف فخر می فروختند و مرتع های سبز پدیدار می گشت وپرندگان وگیاهان گونا گون مشتمل بر ۸۰۰ گونه گیاهی و جانوری جان میگرفت و حواصیلها و پلیکانها واردکها ودیگر مرغان از شمالی ترین نقطه زمین به میهمانی دریاچه می آمدند و در جزیره کبودان و۹۹ جزیره دیگر گوزنها وقوچها ودیگر جانوران هر نیمه بانیمه خویش در محیط زیست خود سیر آسوده می خرامیدند.
هر روز عصرگاهان دریا با طول ۱۴۴و عرض۵۵ کیلومتر همه مردم هر دو آذربایجان را به مهمانی میپذیرفت و شناگران را در آغوش میگرفت و غریو شادی ها در فضا طنین می انداخت حال به دلیل خشکسالی های متوالی و کمبود بارشها و احداث ۶۲ سدّ بر فراز رودها و ده ها سدّ در حال احداث و حفر بیش از ۱۸۰ هزار حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق در گرداگرد دریاچه،چیچست را از رمق انداخته و دشت کویری از نمک در قلب آذربایجان در حال شکل گیری است.
درصورت ادامه این وضعیت دریاچه ارومیه( چیچست) همچون صحرای کربلا به دشت مرگباری تبدیل خواهد شد چنانچه در کربلا در کنار دجله سبز و فرات سیاه حقیقت را به خاک افکندند و سر بریدند و به زنجیر بستند و به اسارت بردند.
بدیهی است در کویر نمک به جا مانده از دریای سپید درخشان (چیچست) سرسختی طبیعت و سودجویی جاهلانه انسانها با دستکاری در اقلیم و اکو سیستم محیط و دریا و با ایجاد راه میانبر و تغییر نوع کشت و به طور کلی به منظور کسب درآمد بیشتر برای آسایش بهتر الساعه آرامش ۹/۲ درصد جمعیت کشور بالغ بر ۷/۵میلیون نفر با مرگ دریاچه ارومیه در کام طوفان های نمک فرو خواهد شد.
با وجود هشدارهای جهانی و داخلی از سی سال پیش با دستکاری غیر علمی و غیر اصولی در طبیعیت تقدیر زندگیمان را با دو دست خویش چنان ساختهایم که حال باید با دو چشم دریده از وحشت طوفان نمک و مزمت آیندگان حیران بدان بنگریم. خود کرده را تدبیر نیست.
